Trudności w uczeniu się u dzieci

reading-834944_1280

Każdy rodzic chciałby, żeby jego dziecko z ochotą chodziło do szkoły i z łatwością przyswajało sobie wiedzę, którą tam zdobywa. Tymczasem rzeczywistość nie zawsze wygląda tak różowo i u sporej części uczniów pojawiają się większe lub mniejsze trudności w nauce. Przyjrzyjmy się zatem jakie są trudności w uczeniu się u dzieci.

Specyficzne trudności w uczeniu się – definicja

Zanim zaczniemy szczegółowo opisywać występujące u dzieci trudności warto zwrócić uwagę na to, co się pod tym terminem kryje. Otóż pod pojęciem specyficzne trudności w uczeniu się kryje się zespół różnego rodzaju zaburzeń takich jak dysleksja, dysgrafia, dysortografia, czy dyskalkulia. Dotyczą one konkretnych umiejętności, z którymi dziecko ma problem, ale z uwagi na to, że często występują łącznie, to nazywane są również często dysleksją rozwojową.

Przyjrzyjmy się teraz, co kryje się pod kolejnymi zaburzeniami. Otóż dysleksja, to specyficzne trudności w czytaniu, dysgrafia – specyficzne trudności w opanowaniu pisania zgodnego z zasadami kaligrafii, dysortografia – specyficzne trudności w nauce poprawnej pisowni i dyskalkulia – specyficzne trudności w uczeniu się matematyki.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że wymienione powyżej specyficzne trudności w uczeniu się nie mają związku z rozwojem umysłowym dziecka i nie należy ich rozpatrywać w kontekście opóźnień rozwoju. Często dzieci dotknięte tymi problemami uzyskują świetne wyniki w testach na inteligencję, a w odpowiedziach ustnych mogą uzyskać nawet lepsze wyniki niż dzieci bez żadnych objawów dysleksji rozwojowej.

Specyficzne trudności w uczeniu się – przyczyny

Dysleksja rozwojowa jest badana przez specjalistów różnych dziedzin już od lat. Nadal nie ma jednak ostatecznych wniosków, które jednoznacznie wskazywałyby przyczyny jej występowania. Można natomiast wyszczególnić powody, które są najczęściej wymieniane. Należą do nich:

  • czynniki genetyczne – badacze łączą występowanie dysleksji z dziedziczonymi zmianami w mózgu, które są przyczyną trudności w uczeniu się,
  • mikrouszkodzenia centralnego ośrodkowego układu nerwowego, które powstały w okresie życia płodowego, w czasie porodu i w bardzo wczesnym dzieciństwie,
  • nieprawidłowości w procesie nauki i czytania, który był prowadzony niewłaściwymi metodami,
  • brak dominacji jednej półkuli mózgowej,
  • zaburzenia emocjonalne wynikające ze stresu, urazów psychicznych, niedostosowania społecznego dziecka,
  • zaburzenia tempa rozwoju funkcji poznawczych, wzrokowych, słuchowych oraz lateralizacji.

Diagnozowanie specyficznych trudności w uczeniu się

Badania nad niespecyficznymi trudnościami w uczeniu się ciągle trwają, ale nadal występują bardzo duże problemy z diagnozowaniem dysleksji. Wynika to z kilku powodów. Pierwszym z nich jest brak jednoznacznego testu, który pozwoliłby wskazać ze stuprocentową pewnością, że dany uczeń cierpi na jedno z wyżej wymienionych zaburzeń. Drugi problem jest bezpośrednio związany z kadrą nauczycielską. Niektórzy nauczyciele nie chcą lub nie umieją rozpoznać specyficznych trudności w uczeniu się. Część z nich neguje istnienie tego typu zaburzeń i uważają oni, że problemy z czytaniem czy pisaniem są wynikiem lenistwa lub niewystarczającej staranności dziecka. Czasem spektrum objawów, które towarzyszą dysleksji jest mylone z innymi zaburzeniami rozwojowymi.

Powyższe problemy z diagnozowaniem sprawiają, że bardzo trudno jest podać skalę występowania dysleksji rozwojowej. Jedne źródła mówią o zaledwie 2% populacji uczniów, a inne wskazują, że problem dotyka aż 30% dzieci. Badania przeprowadzone w Polsce pod kierunkiem prof. Marii Bogdanowicz mówią, że dysleksją dotknięte jest 15% dzieci, przy czym 3-4 % całej populacji cierpi na zaburzenia głębokie.

Niespecyficzne trudności w uczeniu się

Obok specyficznych trudności w uczeniu się występuje również szereg innych trudności w nauce. Należą do nich wszystkie inne trudności w uczeniu się dzieci oprócz wymienionych powyżej specyficznych. Do tej grupy należy więc zaliczyć wszystkie trudności w uczeniu się, które są wynikiem:

  • niskiej sprawności intelektualnej, będącej wynikiem upośledzenia umysłowego lub inteligencji niższej niż przeciętna,
  • zaniedbania, czy to w warstwie społecznej, czy dydaktycznej,
  • wad zmysłów – wzroku i słuchu,
  • schorzeń neurologicznych – dziecięcego porażenia mózgowego lub epilepsji.

Patrząc na powyższą listę przyczyn nietrudno zauważyć, że niektóre z nich można choć częściowo usunąć. Można również tak dopasować sposób nauczania, by dziecko, którego trudności wynikają z jego schorzeń, miało szansę uzyskiwać równie dobre wyniki w nauce, jak jego zdrowi koledzy.

Trudności w uczeniu się matematyki u dzieci

Opisując trudności w uczeniu się u dzieci chcemy również wspomnieć co nieco o problemach związanych z nauką matematyki. Jej przyczyną może być jedna ze specyficznych trudności w uczeniu się, a więc dyskalkulia. Jednakże powodem trudności w nauce matematyki mogą być również efekty uboczne dysleksji.

Trudności w nauce matematyki mogą jednak wynikać również z niespecyficznych trudności w uczeniu się. Uczniowie o niskiej sprawności intelektualnej mają znaczne problemy z opanowaniem programu nauczania z matematyki. Dodatkowo na problemy z matematyką mogą wpływać zaniedbania wynikające między innymi z niedopasowania metod nauczania. Matematyka, zwana królową nauk, powinna być po królewsku traktowana, a jej nauczanie powinno uwzględniać możliwości poznawcze uczniów. Kluczowe znaczenie mają pierwsze lata nauki. Gdy dziecko będzie miało problem z opanowaniem podstaw, będzie mu trudno przyswoić kolejne partie materiału, bazujące na tych podstawach. To może spowodować u dziecka frustrację oraz zniechęcenie, czego wynikiem będzie niechęć do dalszej nauki.

Trudności w nauce języków obcych

Na koniec chcemy dodać jeszcze kilka słów na temat trudności w nauce języków obcych. Podobnie jak w przypadku trudności w nauce matematyki, przyczyn problemów może być co najmniej kilka. Należą do nich specyficzne trudności w nauce, a przede wszystkim dysleksja i dysortografia. Uczeń, który ma problemy z czytaniem i poprawnym pisaniem w języku polskim, będzie miał również podobne kłopoty w języku obcym.

Drugą grupą najczęściej występujących powodów, z których wynikają trudności w nauce języków obcych, to przyczyny leżące w zaniedbaniach dydaktycznych. Nauczyciel, który prowadzi nudne lekcje, nie nawiązujący dobrej relacji z uczniami może skutecznie zniechęcić do zgłębiania wiedzy i przyswajania kolejnych partii materiału. Dziecko nie ma motywacji do nauki i w efekcie nawet nie stara się uczyć. To w krótkim czasie prowadzi do dużych problemów z nauką i niestety może się utrzymać nawet wtedy, gdy nauczyciel się zmieni. (Zobacz także:  Nauka przez zabawę czyli jak wspierać rozwój dziecka)

Podsumowując temat trudności w nauce należy podkreślić, że specyficzne trudności w nauce można ograniczyć, stosując odpowiednie metody pracy. Dlatego już na etapie diagnozowania warto dowiadywać się od psychologa i pedagoga, jakie ćwiczenia stosować, by zmniejszyć trudności w nauce, które z pewnością się pojawią.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *