Jak nauczyć dziecko wymawiać R?

kids-1093758_1280

Dziecko zdobywa kolejne umiejętności w różnym tempie. Jedne dzieci zaczynają wcześnie chodzić, inne mówić i zwykle wszystko mieści się w granicach normy. Nie inaczej jest z prawidłową artykulacją dźwięków, która również rozwija się wraz z wiekiem. Nikt nie wymaga od dwulatka, żeby pięknie i wyraźnie mówił, ale już seplenienie, reranie czy inne wady wymowy u 7 latka będą razić, a ich pozbycie się będzie wymagać odpowiednich ćwiczeń. Zobaczmy zatem jakie wady wymowy u dzieci pojawiają się najczęściej oraz poznajmy sposoby na naukę prawidłowej wymowy.

Wady wymowy u dzieci – rodzaje

Na początek chcemy podkreślić, że nie każda nieprawidłowość artykulacji jest od razu wadą wymowy. Proces nauki mówienia trwa kilka lat, dlatego każda grupa wiekowa ma swoje ograniczenia. Dobrze jednak wiedzieć, kiedy problemy z wyraźnym mówieniem zaliczymy do normalnego stadium rozwoju, a kiedy być może będziemy już mówić o wadzie.

Występujące u dzieci wady wymowy możemy podzielić na kilka grup. Najszerszą z nich jest dyslalia, która obejmuje takie wady jak seplenienie, reranie, bezdźwięczność i inne wady związane z nieprawidłową artykulacją.

Seplenienie dotyczy głosek „szeleszczących” czyli sz, cz, ale również s, c, dz, dż, ś, ć i objawia się tym, że dziecko nie wymawia ich prawidłowo. Najczęściej sz i cz zastępowane jest przez s i c, a ż przez z. Dość często jest to stan przejściowy i wraz z rozwojem dziecka ustępuje samoistnie, zwykle ok. 5 roku życia.

Jednym z rodzajów seplenienia jest seplenienie międzywargowe, które objawia się tym, że dziecko wymawiając jedną z ww. głosek wpycha język między zęby. Warto wiedzieć, że niestety ta wada nie znika sama i pozbycie się jej wymaga stosowania odpowiednich ćwiczeń. Jeśli więc taki problem dotyka naszego dziecka, to nawet jeśli ma dopiero 4 lata, warto skonsultować się z logopedą. Pokaże on ćwiczenia, które pomogą pozbyć się tej przypadłości i dziecko zacznie wymawiać s, c, cz, sz itd. prawidłowo.

Kolejną wadą wymowy jest reranie czyli problem z wymawianiem głoski „r”. Dotyczy on sporej grupy dzieci i jest wynikiem niewystarczającej sprawności języka. Głoska r jest bowiem najtrudniejsza do wymówienia, bo wymaga wprowadzenia języka w wibracje. Dziecko nie umie tego zrobić, dlatego w jego wypowiedziach zamiast r pojawia się l lub j.

Zjawisko to często ustępuje samoczynnie w okolicach 5-6 roku życia, ale tylko wtedy, gdy zamiast r dziecko wymawia l. Jeśli jednak dziecko zbliża się do tego wieku, a zamiast r pojawia się j, to konieczne są ćwiczenia, które najpierw zwrócą uwagę dziecka na to, żeby j zastępowało przez l, a dopiero potem takie, które przemienią l w r. W takich wypadkach nauka wymowy r jest niezastąpiona.

Przyczyny problemów z wymową R

Główną przyczyną, choć nie jedyną, problemów z wymową r jest zbyt mała sprawność języka. Jego sprawność można poprawić poprzez ćwiczenia, o których piszemy w dalszej części artykułu. Oprócz nich, występują jednak jeszcze inne przyczyny problemów z wymową r. Jednym z nich jest problem z wędzidełkiem.

Dzieci, które mają zbyt krótkie wędzidełko nie tylko nie wymawiają poprawnie r, ale często w ogóle mówią niewyraźnie. Zbyt krótkie wędzidełko ogranicza bowiem możliwości ruchowe języka, przez co pojawiają się problemy z prawidłową wymową. Czasem rozwiązaniem tej dolegliwości są ćwiczenia rozciągające, ale jeśli one nie przynoszą oczekiwanych efektów, wykonuje się zabieg podcięcia wędzidełka.

Kolejnym problemem, który może powodować problem z wymową r jest niewykształcona autokontrola słuchowa. Wówczas dziecko nie słyszy różnicy pomiędzy głoskami r, l i j, przez co wymawia je błędnie. W celu sprawdzenia czy wada wymowy r jest tym spowodowane warto przeprowadzić badanie.

Badanie to polega na wypowiadaniu przez osobę dorosłą różnych słów, zawierających l, j i r. Zadaniem dziecka jest klasnąć w momencie, gdy w wypowiadanym przez dorosłego słowie usłyszy r.

Przykładowy ciąg słów to rower, lejek, kran, sopel, lody, gawron, klamka. Badanie to można przeprowadzić również w wersji odwróconej, a mianowicie mówić ciąg słów wypowiadanych poprawnie i tych zniekształconych. Wówczas dziecko ma klasnąć w momencie, gdy dorosły powie słowo nieprawidłowo. Taki przykładowy ciąg słów to: tjawa, rower, klowa, kartka, lampa, biulko.

Dzięki takim zabawom będziemy mogli przekonać się, czy dziecko słyszy różnicę pomiędzy wypowiadanymi głoskami. Jeśli tak, to świetnie, bo to oznacza, że nauka wymowy r powinna rozwiązać problem. Jeśli nie, to oprócz ćwiczenia języka należałoby również popracować nad autokontrolą słuchową, a więc bawić się w zabawy w rozpoznawanie głosek, bazując na przykładzie zabawy służącej diagnozie.

Jak nauczyć dziecko wymawiać R? – ćwiczenia

Najlepszym sposobem na naukę wymowy r są oczywiście ćwiczenia. Ich celem jest poprawa sprawności języka, a poprawić ją można stosując takie ćwiczenia jak:

  • zataczanie językiem kółek tak, żeby jak najszerzej się oblizać,
  • wystawianie języka jak najdalej do góry – jakby się chciało dotknąć czubka nosa lub do dołu –jakby się chciało dotknąć brody;
  • wypychanie językiem policzków;
  • kląskanie czyli naśladowanie dźwięku konia;
  • próba odklejenia z podniebienia opłatka lub flipsa;

Oprócz tych ćwiczeń pomocne są również te, które pomagają wprawić język w drgania. Należą do nich:

  • zdmuchiwanie piórek czy kawałków papieru z końcówki języka;
  • próba naśladowania dzwonienia budzika (drrr, drrr), grania na trąbce (tra ra ra), warczenia psa (wrrrr, wrr) czy zatrzymywania konia (prr, prr);

Warto te ćwiczenia wykonywać z dzieckiem w formie zabawy, żeby nie zrazić go do pracy nad językiem, a jednocześnie wzmocnić jego sprawność. Wskazana jest zatem kreatywność i wyobraźnia, która pomoże zamienić język w ćwiczącą i rozciągającą się baletnicę, supermena ratującego świat czy piłkarza trenującego nogi. Ważne, żeby dopasować się do wieku i zainteresowań dziecka i na tej podstawie wymyślić zabawę, która pomoże w nauce wymowy r.

Identyczną zasadę należy stosować wówczas, gdy chcemy wykształcić u dziecka prawidłową autokontrolę słuchową. Możemy bawić się to podczas gry w domino, memory czy inną grę, w której pojawiają się pojedyncze obrazki. Nazywając je (prawidłowo lub wymawiając je błędnie) możemy sprawdzać, czy dziecko jest czujne i wychwytuje różnice pomiędzy poszczególnymi głoskami.

Na koniec chcemy przypomnieć, że wada wymowy r na pewnym etapie rozwoju dziecka jest zjawiskiem normalnym. Próby zbyt wczesnego nauczenia dziecka tej głoski mogą skończyć się fiaskiem, bo język może być jeszcze nie do końca wykształcony. Nie przesadzajmy zatem i nie uważajmy tego zjawiska z przejaw wady wymowy u dzieci, lecz obserwujmy uważnie ich rozwój. W przypadku wątpliwości, czy nieprawidłowości w artykulacji są jeszcze normą w danym wieku, warto się skonsultować z logopedą. Jego doświadczenie i diagnoza pomogą ocenić czy nauka wymowy r, ćwiczenia języka i inne zabawy logopedyczne są faktycznie potrzebne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *